Anayurt Gazetesi
SİYASET TÜRKİYE EKONOMİ DÜNYA SPOR MAGAZİN KÜLTÜR-SANAT FOTO GALERİ WEB TV YAZARLAR
Whatsapp İhbar Hattı
YAZARLARAyşe Gülçin İlhan

Ayşe Gülçin İlhan

Sokaktaki insanın şairi Orhan Veli

19 Kasım 2021 Cuma
Facebook'ta Paylaş Twitte'da Paylaş Whatsapp'tan Gönder Haberi Yazdır Metni küçült Metni büyüt

14 kasım 1950 tarihinde Türk edebiyatından bir büyük çınar uğurlandı ebediyete sessiz ve usulca. Henüz 36 yaşında nasıl çınar olunur demeyin Orhan Veli bir mucizedir ve mucizelerde her şey mümkündür.

 Hüzünlüdür kasım ayı dedikleri, aldığını geri verdiği hiç görülmedi. Tıpkı halkın şairi Orhan Veli gibi. Kısacık hayatına anlaşılması kolay etkisi güçlü binlerce mısra bıraktı. Şair otuz altı yıllık yaşamına şiirlerinin yanı sıra hikâye, deneme, makale ve çeviri alanında birçok eser sığdırdı. Orhan Veli Kanık 13 Nisan 1914'te İstanbul'da doğdu. Çocukluğu İstanbul'da geçti. İlk öğrenimini Galatasaray'da yaptı.  1941-1944 arasında askerliğini yapan Orhan Veli, terhis olduktan sonra MEB tercüme bürosunda çalıştı. İstanbul aşığı, çocuk kalbini hiçbir zaman geride bırakamamış, büyük saadetler yaşamayıp, kocaman zenginliklere heves etmemiş, hüznü, kederi bir de kadehi hiç eksik olmamış hayatından. Dedim ya İstanbul’a aşık. Kimi zaman gözleri kapalı dinler payitahtı, kiminde Urumeli Hisarından bir türkü tutturur. İşte öyle yalın öyle halk içinden öyle mütevazı bir şair geçti bu topraklardan. Veli’nin oğlu, tarifsiz kederlerin adamı bir fakir Orhan Veli…

Eğitim hayatına İstanbul’da başlayıp şiir nüvelerinin atıldığı Ankara’da devam eder. Ankara Erkek Lisesinde okuduğu yıllarda Edebiyat  öğretmeni A.Hamdi Tanpınar öğrencisine olan beğenisini şöyle ifade ederken aslında onun yeni bir edebiyat ekolü olacağını o zamandan belirlemiş gibidir :

“Türk şiirine tatlı anlaşılmazlığı ve lezzeti getirdi” der.

Orhan Veli eserlerinde hicivsel bir üsluba yönelir. Ağır sanatsal ifadeler, anlaşılması güç terminolojiler, satır doldurmayı hedef almış boş detaylar onun işi değildir. Ne anlatmak istiyorsa açık seçik kolayca ve kendine has üslubuyla anlatır. Onu herkes anlar. Şairliğinin ilk yıllarında aruz, hece ölçüsü, kafiye ve uyakları yerli yerince kullansa da o şiirlere eski biçim deyip yayımlamamıştır. Tâ ki kendi deyimince şiirleri “yeni biçimi” i alana kadar. İlk yazılarını lise çağlarında arkadaşları Oktay Rıfat ve Melih Cevdet’le çıkardığı Ankara Erkek Lisesi okul dergisi olan “Sesimiz”de yayımladı. Aruz veznini sadece bu dönemde kullandı. Orhan Veli eski kalıp ve eski kurallara tamamıyla karşı çıktı. Kendi deyimiyle yeni biçimli ilk şiiri “Ağaç”ı Oktay Rıfat’la birlikte yayımladı. O tarihten sonra şair; şiirde vezin, kafiye ve ağır söz sanatlarını bırakıp serbest şiire yöneldi ve aslında O’nu “ Sokaktaki insanın şairi” yapan şiirlerini yazmaya başladı.

Bakakalırım giden geminin ardından

Atamam kendimi denize, dünya güzel

Serde erkeklik var, ağlayamam…

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümünde bir süre okuduktan sonra eğitimini tamamlayamadan okulu bırakmak zorunda kaldı. Şiirde ölçülere sığamayan özgür adam okula da sıkışıp kalamazdı. Maddi imkansızlık mı yoksa gizlide yaşattığı bir kısıtlanma karşıtlığı mıydı Onun ki?. Büyük olasılıkla şiirlerinde de sık sık vurguladığı, hayatının doğal akışı yerine koyduğu maddi imkânsızlıklar belini bükmüştür şairin. Bir fakir Orhan Veli derken kendine; şiirinden eksik etmemiştir kendince garibanlığını da.

“Cep delik, cepken delik,

 Kol delik, mintan delik,

 Yen delik, kaftan delik,

 Kevgir misin be kardeşlik!”

1941 yılında lise arkadaşları Oktay Rıfat ve Melih Cevdet ile “Garip “adındaki şiir kitabını çıkarırlar. İşte o kitapla Türk şiirindeki yenileşme hareketi olan akım başlamış olur. Adına da “ Garip akımı” denir. Garip;  Türk şiir tarihinde büyük bir dönemecin ve temel değişimlerin başlığı olur.

Orhan Veli Garip kitabının önsözünde şunları yazar:

“Şiir, insanın beş duyusuna değil kafasına hitâp eden bir söz sanatıdır.” Ölçü ve kafiyenin şiiri yozlaştırdığı, bunun için şaireneliğe sırt çevirilerek yeni araç ve yeni yollarla çoğunluğa seslenmek gerektiğini savunur. Bu yüzdendir ki ;

Sokağın anladığı şairdir, halkın şairidir.

Ozandır.

Ölümünün ardından A.Hamdi Tanpınar Orhan Veli için şöyle der:

“Böyleleri hayatı,  kendisini yakarak bulur.”

Son cümlede özetle ;

Garip Orhan Veli İstanbul’u çok sevdi. Dünyalıkları ciddiye almadan manâda aradı mutluluğu. Tüm o güzel anlatıma protest düşüncelerini inceden inceye katmayı da ihmâl etmedi:

Bedava yaşıyoruz, bedava;

Hava bedava, bulut bedava;

Dere tepe bedava;

Yağmur çamur bedava;

Otomobillerin dışı,

Sinemaların kapısı,

Camekanlar bedava;

Peynir ekmek değil ama

Acı su bedava;

Kelle fiyatına hürriyet,

Esirlik bedava;

Bedava yaşıyoruz, bedava.

Ne anlatmak istediyse açık seçik anlattı ve gitti. Onu halk anladı, Onu halk sevdi. Sokaklar Onu, tüm ülke Onu anladı ve Onu sevdi. Olması gereken ve aslında onun istediği de buydu belki.  Türk edebiyatının en yalın ekolüne babalık etmiş bir büyük usta. Biz seni çok sevdik. Seni ölümsüz yapan satırların hâlâ okunmakta. Işıklarda uyu İstanbul’un aşığı, aşiyan yokuşunun tanıdığı, Türk şiirinin yakışığı rahat uyu.

Bir çocuk ne anlar sevmekten?

Ne anlar ki sevgi uğruna ölmekten

Ne anlar yaşam nedir, dünya ne?

Her şey tozpembedir onun gözünde

Hep umut vardır o küçük yüreğinde…

Karanlıkta aydınlık hisseder

Olmayacak sevdaya olur der..

Ben de çocuğum ve cezalıyım…

cezam sevilmemek

Tek suçum ise seni be canım seni sevmek…

YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
CHP’li Başkan hayatını kaybettiTürkiye
CHP’li Başkan hayatını kaybetti
İstanbul Boğazı çift yönlü gemi geçişlerine kapatıldıTürkiye
İstanbul Boğazı çift yönlü gemi geçişlerine kapatıldı
Türkiye her zaman Filistin'in yanında duracakSiyaset
Türkiye her zaman Filistin'in yanında duracak
Avcı ile büyük yükselişSpor
Avcı ile büyük yükseliş
Mert Grup Sigorta’dan flaş galibiyetSpor
Mert Grup Sigorta’dan flaş galibiyet
Gebzespor yeni yuvasındaAmatör Spor
Gebzespor yeni yuvasında
Emre kıtalararası şampiyonAmatör Spor
Emre kıtalararası şampiyon
Başkentte sinema dolu günlerKültür-Sanat
Başkentte sinema dolu günler
Cami inşaatında kubbe kalıbı çöktü, 8 kişi yaralandıTürkiye
Cami inşaatında kubbe kalıbı çöktü, 8 kişi yaralandı
1427 aileye kara kış desteğiTürkiye
1427 aileye kara kış desteği
Anayurt Gazetesi
KünyeKünye İletişimİletişim ReklamReklam FacebookFacebook TwitterTwitter RSSRSS Günün HaberleriGünün Haberleri