Apaçık bir mektup – 2

Dünkü yazımda belirttiğim toplama işlemi: 1918’de (Trabzon Konf.) Hayatta Olan Ermeniler: 486 (Suriye) + 400 (Rusya) + 200 (Müslüman olmuş) + 200 (Doğu Anadolu) + 300 (Evinde) = 1 586 x 1000 = 1 milyon 586 bin.

Bu beş grubun ayrıntıları ve belgeleri için bkz. “Türk - Ermeni İlişkileri 1914 – 1921, hadi  gelin YÜZLEŞELİM” (2. Baskı, Eylül 2021) başlıklı kitabım.

Bu tespitten sonra en zor soruma geldik: 28 Mayıs 1918 tarihinde Güney Kafkasya’da Ermeniler ne durumda idiler ve bağımsız bir devlet olarak ilan edilmeleri nasıl oldu?

TEKAR Vakfı’nın Türkçesini (“Hatisyan 1930”) geçen ay yayımladığı, Türkiye’de ilk kez; İngilizcesini (“Khatisian 1930”) de bu ay yayımlayacağı, dünyada ilk kez; Hatisyan’ın kitabında (“Ermenistan Cumhuriyeti’nin Doğuşu ve Gelişmesi”) bu sorunun cevabı ayrıntılı bir şekilde verilmektedir: Osmanlı Devleti (Enver Paşa kaynaklı) 26 Mayıs günü (1918) bir nota vermiş ve aynı gün Gürcistan ve Azerbaycan Cumhuriyetleri ilan edilmiştir. Bu durumda, Güney Kafkasya’da % 26 azınlık olan ve komşuları Gürcüler ve Azerbaycanlılar ile aralarındaki ciddi toprak ihtilafları nedeniyle barışık olmayan Ermeniler, 27 Mayıs günü konuyu etraflıca tartıştıktan sonra 28 Mayıs günü bağımsız devletlerini ilan etmişlerdir.

Osmanlı Devleti ile barış antlaşması imzalamak üzere Batum’a gelen tam yetkilendirilmiş Ermenistan Cumhuriyeti Heyeti Başkanı olan Hatisyan, devletinin doğuşunu şöyle özetlemiştir:

“Batum’a gelince bizim ilk işimiz bir mektupla Halil Bey’e Ermenistan’ın bağımsızlık ilan ettiğini ve Türkiye’nin ültimatomunun kabul edildiğini bildirmek oldu. Mektup 29 Mayıs’ta akşam saat 7’de teslim edilmişti, yani ültimatomda verilen sürenin dolmasına bir saat kala.”

Hatisyan; 4 Haziran 1918 günü imzaladığı Barış ve Dostluk Antlaşmasından sonra Kaçaznuni’nin kurduğu ilk hükümette Dışişleri Bakanı olmuş ve Temmuz ayında bu sıfatla Enver Paşayı makamında ziyaret ettiğinde Enver Paşanın şu açıklamasını da yayımlamıştır:

“Ben ve arkadaşlarım ERMENİSTAN’ı YARATTIK. Bununla Ermenilerin ulusal duygularını tatmin ettik.”

EK BİLGİ: 28 Mayıs 1918 günü Enver Paşa’nın ültimatomu doğrultusunda kurulan  Ermenistan Cumhuriyeti, tarihte ilk Ermenistan Devletidir. Bu gerçeği ilk kez Hatisyan kitabında yazmış ve 1930 yılında yayımlamıştır. DİYASPORA tekzip edememiştir.

Bu açıklamalardan sonra sorumun ikinci ve son, en önemli, bölümüne geçiyorum:

Sizler, 51 Türk aydınları, özellikle aranızda şahsen tanıdığım “öteki tarihçi” Ayşe Hür ve Peri Hanım ile evli iken komşum olan Baskın Oran, şu soruma bir yanıt verir misiniz, lütfen:

Osmanlı Devleti (Enver Paşa) 1915 - 1916’dan iki tam yıl sonra; Güney Kafkasya’da % 26 azınlık olan ve komşuları (nüfusça % 74 çoğunluk) Gürcüler ve Azerbaycanlı Türkler ile itilaflı Ermenileri bu sıkışık konumdan çıkarıp bağımsız bir devlet konumuna neden getirmiş, birkaç gün sonra da Batum Barış ve Dostluk Antlaşmasını imzalayarak bu devlete neden uluslararası tanınmışlık kazandırmıştır, EĞER, SİZ 51 TÜRK AYDINI, İDDİA ETTİĞİNİZ GİBİ, İKİ YIL ÖNCE, ERMENİLERİN SOYUNU KIRMIŞ VE KALANINI DA YOK ETMEK İSTİYOR İDİ İSE?

Bağdatlı Ağbaşyan’ın kitabının 135. sayfasında bir fotoğraf var: DİYASPORA’yı temsilen, patron görünümünde Ağbaşyan ve yanında olmaktan mutlu görünen Taner Akçam.

Akçam’ın tüm sorularıma cevaplarını merak ediyorum.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar M. Arif Demirer - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Anayurt Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Anayurt Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Anayurt Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Anayurt Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.