Anayurt Gazetesi
SİYASET TÜRKİYE EKONOMİ DÜNYA SPOR MAGAZİN KÜLTÜR-SANAT FOTO GALERİ WEB TV YAZARLAR
Whatsapp İhbar Hattı

Prof. Dr. Ahmet Saltık uyardı: Türkiye'de aşı kıtlığı var

Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Saltık, Türkiye'nin, nüfusuna yeterli miktarda aşıyı halen sağlayamadığını ifade ederek, "Aşı seçmek gibi bir lüksümüz yok, bir aşı kıtlığı var. İktidarın ne yapıp edip yeterli, etkili ve güvenli aşı bulması gerek" dedi.

Prof. Dr. Ahmet Saltık uyardı: Türkiye de aşı kıtlığı var
Facebook'ta Paylaş Twitte'da Paylaş Whatsapp'tan Gönder Haberi Yazdır Metni küçült Metni büyüt

Uğur DUYAN
ANKARA (Anayurt) - 
Prof. Dr. Ahmet Saltık, ilk aşamada 18 yaş üstü tüm vatandaşların yani 70 milyon kişinin aşılansa da aşıların etki oranın en çok yüzde 90'larda olduğunu, bu nedenle de 70 milyon nüfusun firesiz aşılanmasının gerektiğini, üstelik 18 yaş altının da virüsten etkilendiğini, taşıyıcı ve hasta olduklarını aktardı. Aşıların uzun süre kalıcı antikor üretmede hastalığı geçirmek ölçüsünde başarılı olmadığını anımsatan Saltık, Türkiye'nin ilk aşamada 160 milyon doz aşıya gereksinimi olduğunu ve çok daha fazlasının da mutlaka stoklanmasının zorunlu olduğuna dikkat çekti. 

44 yıllık Hekim ve 40 yıllık Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Saltık ile yeni tip koronavirüsün neden olduğu Kovit-19hastalığını, aşılarını, bu aşıların özelliklerini, Türkiye için gereken aşı miktarını ve aşı politikasını konuştuk.

Dünyanın çeşitli ülkelerinden aşı haberleri geliyor. Aşı çalışmalarında gelinen bu noktayı 
nasıl değerlendiriyorsunuz?

Salgının bir yılı bitmeden elimizde aşılar var. Bu çok sevindirici bir gelişme. Bu denli kısa bir sürede elde edilen başarıyı bilim dünyası adında saygıyla, sevinçle, övünçle karşılamamız gerekir. Kovid-19 için aşı geliştirmede bu başarı insanlık adında, uygarlığımız adına çok sevindiricidir.

KANSER TEDAVİSİ İÇİN UMUT OLAN AŞILAR

mRNA aşıları Türkiye'de en çok konuşulan aşılar. Özellikle de Pfizer-BioNTech aşısına karşı bir ilgi var. Bu aşıların geleneksel aşılardan farkı nedir?

Bu aşılarda, virüsün genetik materyali olan RNA'dan özellikli bir parça alınarak, aşı içinde insan hücresine verilmesi tekniğine dayalı bir yöntem kullanılır. Bu mRNA parçası insan hücresinde istenen virüs proteinini üretecek ve o proteini bağışıklık sistemi tanıyacaktır. Böylece virüse karşı bağışıklık gelişecektir. Bağışık insan, aynı virüsle yeniden karşılaştığında iki tür yanıt verecektir: Birinci sıvısal (hümoral) bağışıklık dediğimiz kanda oluşan antikorlar, ikincisi hücresel bağışıklık dediğimiz, T lenfositlerinin bellek kazanması ve aynı hastalık etkeni ile bir kez daha karşılaştığında bağışıklık sistemimizi harekete geçirmesidir.

Aslında mRNA aşıları neredeyse 10 yıldır kanser aşısı geliştirmede kullanılan bir teknik ancak 
henüz somut bir sonuca ulaşılamadı. Bu salgında akla geldi benzer yöntemi kullanmak, 
başarılı olduğu da görülüyor. Yüzde 90'ın üstünde etkili olması çok sevindirici. Pfizer ve BioNTech ikilisinin çalışmaları Almanya ve ABD'de olumlu sonuçlar verdi. İngiltere kullanımına başlandı. 

ABD ve Kanada'da acil kullanımına onay verdi. Ancak bu aşının bir olumsuz yönü, eksi 70 derce gibi bir soğuk zincir gerektirmesi. Yüksek teknoloji isteyen soğuk depolama merkezlerinde saklanıyor. Dünyada bu altyapıya sahip ülke sayısı az, ülkemizde hemen hemen yok denecek düzeyde; ileri araştırma laboratuvarları dışında bu donanıma sahip değiliz. Olan depolarımız da serum vb. tıbbi ürünlerle dolu. Yani elimizde bu aşıyı koruyabileceğimiz bir yer yok. Yüksek maliyet isteyen bir taşıma ve depolama olduğu için de oldukça pahalı. Bu türden bir derin dondurucu sözgelimi bir eczane için on bin dolar dolayında. Paranız olsa bile bunu dünyada üreten firmalardan hemen ve yeterince sağlamak epey güç görünüyor. 

Bu mRNA aşılarının bir başka dezavantajı ise daha önce denenmediği için istenmeyen 
ve yan etkilerinin bilinmemesidir. Bu kuramsal bir risk yaklaşımı, gündelik yaşamda başımıza gelebilecek her risk gibi. Dolayısıyla kabul edilebilir bir risk. Bu noktada bir endişe de virüsün mRNA'sı gider insan DNA'sına karışır mı? Ancak bu çok güç görünüyor. Bilimsel yazında buna ilişkin örnekler yok.

ÇİN AŞISINI ÜRETMEK ÇOK PAHALI

Oxford-AstraZeneca ortaklığıyla geliştirilen Kovid-19 aşısında hangi yöntem denendi? 

İngiltere ve İsveç'in birlikte geliştirdikleri bir aşı ve bu aşıda vektör yöntemi kullanıldı. Yine Rusya da Sputnik V aşısını da vektör yöntemi ile geliştirdi. Bu aşılar daha ucuz ve etki bakımından bir parça geri kalıyor Moderna'nın ve BioNTech-Pfizer'in mRNA aşılarına göre. Bu aşıların yani Oxford Astra-Zeneca aşısının ilk dozda yüzde 70'lerde ikinci dozda yüzde 90'a yakın etkili olduğu görüldü. Rusya, Oxford Astra-Zeneca'ya aşılarının vektörlerini birleştirmeye, ortak çalışmaya çağrı yaptı geçen hafta.

Peki, Türkiye'nin sağlayacağı Çin aşısı olarak da bilinen Sinovac’ın CORAVAX aşısı hangi yöntemle geliştirildi?  

Çin hükümeti destekli Sinopharm Biyoteknoloji firması ile birlikte geliştirildi. Çin hükümetinden ciddi destekler alan Sinovac firması tarafından üretilen aşı, geleneksel aşı yönetimi ile yani bakteri ya da virüsün ölü duruma getirilip ancak bağışıklık kazandıracak ölçüde etkin olmasının sağlanması yöntemi ile geliştirildi. Bu amaçla çok sayıda tavuk embriyosu kullanmak ve aşı virüsünü çok miktarda üretmek gerekiyor ve maliyet artıyor. Bu yöntemle üretilen aşıdan sonra bağışıklık sisteminin antikor üretiyor veya hücresel bağışıklık sağlanıyor. Bu aşı yöntemindeki en büyük sakınca ise çok sayıda ölü virüse gerek duyulması. Tavuk yumurtası içindeki embriyolarda üretilen çok ama çok sayıda virüsün ölü hale getirilerek aşıda kullanılması gerektiği için bu aşının üretimi pahalı bir teknik. Uzun yıllardır denen klasik bir yöntem etkileri, yan etkileri iyi biliniyor. Güvenli bir aşı yöntemi. Güvenli oluşu önceki yıllarda denenmişliğinden kaynaklanıyor. Bir de hastalık etkeni ölü, aşı ile bulaş riski yok.

Bu aşı eksi 21 derece soğuk zincirle korunabiliyor. Üretim kapasitesiyle ilgili sorunlar var. 
Dünya nüfusu 8 milyara yakın. 18 yaş altı nüfusu düştüğümüzde yuvarlak hesap 6 milyar insana 
aşı yapılması gerek ve iki doz gerektiğine göre 2021 yılı içinde 12 milyar doz aşı üretilmeli. 
Ne Çin'de ne de dünyada bu lojistik, altyapı ve üretim kapasitesi yok.

"DSÖ BU NOKTADA ÇOK ENDİŞELİ"

Gelişmiş ülkeler şimdiden nüfuslarının çok üstünde aşı alımı yapmak için gerekli anlaşmaları sağladı. Bu durumu nasıl değerlendiriyorsunuz? 

DSÖ bu noktada çok endişeli. Özellikle yoksul ülkelerde yaygın aşılamanın 2022-24'e dek uzayabileceği öngörülüyor. Dünya nüfusunun önemlice bir kesimi az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerde yaşadığı için, salgının önümüzdeki birkaç yıl içinde tümüyle söndürülmesi olası gözükmüyor. 

HIFZISSIHHA ENSTİTÜSÜ KAPATILDI; AŞISIZ KALDIK!

Peki, Türkiye'de durum nasıl?

Aşıda özyeterliğimizi yitirmiş bulunuyoruz. AKP iktidarı tarafından 2 Kasım 2011'de 663 sayılı Yasa Hükmünde Kararname ile bir Cumhuriyet kurumu olan ve 1928'de Atatürk döneminde kurulan Refik Saydam Merkez Hıfzıssıhha Enstitüsü (RESAMENS) kapatıldı. AKP iktidara gelmeden önce 1997-8'den başlayarak Hıfzıssıhha Enstitüsü'nde aşı üretimi tavsamaya ve duraksamaya başlamıştı. 2002-11 arasında ise, çok başarılı bir kurum olan Hıfzıssıhha Enstitüsü teknik gelişmelerin uzağında bırakıldı ve sonunda kapatıldı. 'Küreselleşme gereği uzmanlaşan kuruluşlardan daha ucuza satın alırız' dendi ama gelişmeler, dönemin sorumlu Sağlık Bakanı Dr. Recep Akdağ'ı doğrulamadı. Türkiye, aşıda tümüyle dışa bağımlı ve şimdilerde, Kovid-19 salgının en azgın dönemlerinde, geçelim gecikmeyi,  yeterli aşıyı bile sağlayamamakta; sorumlu apaçık AKP'dir.

RESAMENS, Cumhuriyet'in çok önemli bir kurumuydu. Anadolu'daki büyük salgınları bu enstitüsü sayesinde yendik. ABD ve Çin dahil dünyaya aşı sattık, bağışladık. Hıfzıssıhha Çin'e, Rusya'ya  ve ABD'ye aşı gönderdi; günümüzde aşı umduğumuz ülkelere! 2011'de bu eşsiz kurumu kapattılar. Şimdi aşı alamıyoruz, bulamıyoruz, ülkemiz iflasın eşiğinde. Para bulsak bile alamıyoruz. Gelişmiş ülkeler bu aşılardan çok miktarda alım yaptı, yapıyor. 

Çin'den 50 milyon doz aşı gelecek dendi, halen beklemedeyiz. AKP iktidarı, RESAMENS'i kapatırken, birtakım aşı alım güvenceleri ile 2022'ye dek ülkemizin aşı üretimine ipotek koymuştur. Ayrıca, Çin'den gelecek aşının bedeli için ise, 2 ülke arasında döviz takas (swap) anlaşması nedeniyle TL kullanılacaktır. Bu da iktidarın seçiminde belirleyici bir etmendir.

"YOK AŞI YOK, NESİNİ SEÇECEKSİNİZ"

Türkiye'de Çin aşısına dönük kuşkular var. Bu kuşkulardan dolayı aşı olmak istemeyenler de var. Bu noktada aşı seçme şansımız var mı?

Çin aşısının Evre (Faz) 3 çalışması Türkiye'de de yapıldı Endonezya ve Brezilya ile birlikte. Türkiye'de de 12.500 dolayında gönüllü aşılandı. Endonezya'nın Evre3 raporuna göre, bu aşının başarısı yüzde 97. Türkiye'ye de kısa zamanda açıklanır, yüzde 90'larda bir etkinlik bekliyorum. Geldiğimiz noktada ise bu aşı ya da şu aşı deme şansımız yok. Çünkü çok ciddi bir aşı kıtlığı var. Talep çok, ürün az. Kapanın elinde kaldı aşı. İktidar Türkiye'yi, hem Hıfzıssıhha Enstitüsü'nü kapatarak yüzde yüz dışa bağımlı kıldı hem de zamanında gerekli bağlantıları yapmayarak, gecikerek yeterli aşı alımını sağlayamadı. Yani, yok aşı yok, nesini seçeceksiniz?

Bir milyon doz BioNTech&Pfizer'den gelecek denenmekte. Bu aşıyı saklamak için gerekli soğuk zincir altyapısı elimizde yok. Başta belirttiğim gibi bugünden yarına bu ileri derin dondurucuları hemen sağlayamazsınız, bunları üreten fabrikaların da kapasitesi dolu. İngiltere'de bile ancak elli hastanede bu ileri derin dondurucu var. Bu bakımdan, aşı seçmek gibi bir lüksümüz yok, 
bir aşı kıtlığı hatta yoksunluğu var kötü yönetim yüzünden!

İktidarın ne yapıp edip yeterince ve güvenli, etkili bulması gerek. Ne yazık ki bu dilek, zorunluluk havada kalıyor. Çünkü iktidar ne yaparsa yapsın yeterli aşı yok piyasada! Çin'den elli milyon doz beklenirken, Erdoğan geçen hafta Azerbaycan dönüşü uçakta on milyon doz geliyor, dedi. 

Oysa Sağlık Bakanı yirmi milyon doz demişti. Hangisi doğru bilmiyorum, ister 10 ister 20 milyon doz olsun, ikisi de çok yetersiz Türkiye için.

EN AZ 160 MİLYON DOZ AŞI GEREKİYOR

Neden yetersiz? 20 milyon doz aşı az değil mi? 10 milyon kişi aşılanabilir en azından…

Türkiye'nin nüfusu göçmenler, kaçaklar dahil 90 milyon. Bu nüfusun 20 milyonu 18 yaş altı deseniz, 3-6 ay içinde hastalığı geçiren ve antikor üreten 2 milyon kişiyi, aşı içindeki etken maddelere ya da aşıya alerjik olanları, değişik tıbbi nedenlerle aşı olamayacakları da bu hesaba katarsak ilk aşamada Türkiye'de 65 milyon kişiyi aşılamalısınız. 2-3 hafta içinde 1. ve 2. dozu tamamlamalısınız. Bu da 130 milyon doz aşı kullandınız demektir. Aşının etkisi yüzde 90'larda olduğu için, aşılanan 65 milyonda yaklaşık 6,5 milyon kişi bağışıklık kazanamayabilir. Bunlar için de elinizde yeniden aşılama için 13 milyon doz aşı olmalı; yani 143 milyon doz, yüzde 10 fire pay ile yaklaşık 160 milyon doz aşının elinizin altında olması gerekir. 18 yaş altında aşı yapılmadığı için bulaş riski sürüyor demektir. Üstelik hastalığı geçirerek oluşan bağışıklık, 3-6 ay içinde sönümlenebiliyor.

Hedef kitlenin firesiz, en yüksek oranda ve hızla, adil, etik, bilimsel ve ücretsiz aşılanması gerek!

Aşı bağışıklaması ne denli ve ne etkinlikte sürer, bilinmemektedir. Hastalığın geçirilmesiyle kazanılan doğal bağışıklığın 3-6 ayda sönümlenmesinden kalkarak, yıl içinde 2. kez aşılama gereği doğabilecektir. İşte bu nedenle gelişmiş-varsıl ülkeler, fazladan aşı alımı için çok önceden anlaşma yaptılar. Olası aşı bağışıklığı sürelerini göz önünde bulundurdular. Biz ise aşı kıtlığı-yoksunluğu çekmek durumundayız. Üstelik uygulanan yüzeysel önlemler salgının önüne geçemiyor ve salgın azgınlaşmış biçimde sürüyor!

Ayrıca kimi insanlara el altından aşı yapılmakta. İktidar bu skandalı yadsıyamadı. Sağlık Bakanı'nın 'Çin'de eczanelerde satılıyor, oradan alıp gelmişlerdir' diyerek yadsınamaz biçimde kabul ettiği yasalara, hukuka ayrı olarak gerçekleşen bir suç var. Açıkça aşı kaçakçılığı yapılıyor. Türkiye'nin gümrük güvenliğini hiçe sayan, halk sağlığını tehdit eden bu girişim ve bir biyolojik sıvıyı insanlara 'aşı' diye yapmak kabul edilebilir ve bağışlanabilir bir şey değil. Apaçık suç, savcılar işlem yapmalı. 

Sonuç olarak salgının ortasında aşı yoksunluğu ile yüz yüze kaldık. 

Unutulmasın; aşılar, salgın yönetiminde büyülü araçlar değildir. Salgın denetiminin altın anahtarı epidemiyolojik ilkelere tam bağlı kalarak bilimsel salgın yönetimidir, onu AKP gibi politize etmek değil! Yaygın aşılama başlasa bile, 2021 sonlarına dek maske-uzaklık-temizlik vazgeçilmezdir. 

Sonuç olarak; aşı gelse bile 2-3 hafta biyogüvenlik testlerinin yapılması yasal ve bilimsel yükümlülük olduğundan, sağlanan miktara göre 2021 Ocak ortalarında ancak yaygın aşılamaya geçilebilir. Bu 2-3 hafta sürede çok sayıda (resmen her gün 200’ün üstünde) insanımız ölecektir! Yine resmen günde 30 bini aşkın insanımız hastalanacaktır. Sağlık kuruluşları boğulmak üzeredir. Bu nedenlerle, 2-3 haftalık bir tam kapanma son derece gerekli, hatta zorunlu ve ivedidir.

ÖNCEKİ HABER   SONRAKİ HABER
'Enerji iş birliği Kafkasya'ya barış getirecek'
 
Bakan Pakdemirli: Kendi kendine yeten bir ülkeyiz
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
KATEGORİDEKİ DİĞER HABERLER
Fenerbahçe'nin Süper Lig'de yarınki konuğu GaziantepSpor
Fenerbahçe'nin Süper Lig'de yarınki konuğu Gaziantep
Ataman Türkiye ve Avrupa'da gördüğü ilgiden memnunSpor
Ataman Türkiye ve Avrupa'da gördüğü ilgiden memnun
Alibaba’ya 2,8 milyar dolar cezaEkonomi
Alibaba’ya 2,8 milyar dolar ceza
Donbas bölgesinde saldırılar sürüyorTürkiye
Donbas bölgesinde saldırılar sürüyor
Mike Pence'ten Pentagon'a telefonDünya
Mike Pence'ten Pentagon'a telefon
Nisan ayında birçok ile kar yağdıTürkiye
Nisan ayında birçok ile kar yağdı
Bakan Kurum: Etraftaki 11 binayı da riskli görüyoruzTürkiye
Bakan Kurum: Etraftaki 11 binayı da riskli görüyoruz
Denizli'ye Fildişi Sahili'nden gelin geldiTürkiye
Denizli'ye Fildişi Sahili'nden gelin geldi
Kömür madeninde su baskınıTürkiye
Kömür madeninde su baskını
Peru sandık başına gidiyorDünya
Peru sandık başına gidiyor
Anayurt Gazetesi
KünyeKünye İletişimİletişim ReklamReklam FacebookFacebook TwitterTwitter RSSRSS Günün HaberleriGünün Haberleri