Anayurt Gazetesi
SİYASET TÜRKİYE EKONOMİ DÜNYA SPOR MAGAZİN KÜLTÜR-SANAT FOTO GALERİ WEB TV YAZARLAR
Whatsapp İhbar Hattı

Egemenlik Milletindir; Meclis 101 yıl önce bugün kuruldu

Atatürk’ün liderliğinde 23 Nisan 1920’de kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anadolu ve Rumeli'deki seçimler sonucunda belirlenen ve neredeyse birbirine hiç benzemeyen farklı dünya görüşlerine mensup kimi asker, kimi sivil 337 üyeden oluşuyordu.

Egemenlik Milletindir; Meclis 101 yıl önce bugün kuruldu
Facebook'ta Paylaş Twitte'da Paylaş Whatsapp'tan Gönder Haberi Yazdır Metni küçült Metni büyüt

Tam 101 yıl önce bugün işgal karşısında meşru haklarını müdafaa etmenin yegane yolunun ulusal egemenlikten geçtiğine inanan Anadolu hareketi, Atatürk'ün liderliğinde Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni kurdu.

Büyük Millet Meclisi, 11 Nisan 1920'de kapatılarak dağıtılan ve pek çok üyesi tutuklanan son Osmanlı Meclis-i Mebusanın temsilcileri ile Anadolu ve Rumeli'deki seçimler soncunda belirlenen ve neredeyse birbirine hiç benzemeyen farklı dünya görüşlerine mensup kimi asker, kimi sivil 337 üyeden oluşuyordu. Bu üyelerin sadece 14’ü Malta sürgününde bulunduğu için Meclis’in mevcudiyeti 324 kişiden oluşuyordu. Bu meclis, dünya tarihinde eşine az rastlanan bir demokrasi örneği teşkil ederek, hem yürütmeyi hem yasamayı hem de yargıyı elinde tutan bir büyük hükümet gibi hareket etmesi bakımından kuvvetler ayrılığı ilkesinin uzağında da olsa fevkalade bir dönemin fevkalade yetkilere sahip olan kurucu meclisi olarak tarihe geçti.

KONGRELER İKTİDARI

30 Ekim 1918'de imzalanan ve Osmanlı İmparatorluğu'nun fiilen sonu anlamına gelen Mondros Mütekaresi'nden kısa bir süre sonra Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde işgalin başlaması üzerine yerel kongreler toplanarak, kurtuluş yolları aramaya başlandı. Bülent Tanör, 3 Kasım 1918'de Kars'ta toplanan İslam Şuurası ile başlayan ve 8 Ekim 1920'de gerçekleştirilen İkinci Po-
zantı Kongresi'ne kadar geçen 1,5 yıllık süreci 'Türkiye'de Kongreler İktidarı' olarak tanımlar. Birinci Meclisin eşine az rastlanan bir demokrasi örneği olmasında bu sürecin payı büyüktür.

Sivas ve Erzurum Kongreleri neticesinde şekillenen meclisi yeniden açma fikri yerel temsili oldukça güçlü olan bu süreç içinde olgunlaşmıştır.

SON MECLİS-İ MEBUSAN

Mustafa Kemal Atatürk önceden beri Meclis-i Mebusan'ın İstanbul'da değil, Anadolu'da toplanmasını istemekteydi. İşgal altındaki İstanbul'da meclisin tehlikede olduğu savunuyordu. Atatürk'ün bu düşüncesine karşın Heyet-i Temsiliye'nin yaptığı toplantılarda meclisin İstan-
bul'da toplanması fikri ağır bastı.

Meclis-i Mebusan üyelerini belirlemek için Ali Rıza Paşa hükûmeti döneminde seçimler yapıldı. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti üyeleri seçimlerde başarılı oldu.

MİSAK-I MİLLİ'NİN KABULÜ

Heyet-i Temsiliye, seçilen milletvekillerinin Meclis-i Mebusan'da "Müdafaa-i Hukuk" adında bir grup oluşturulmasını istemekteydi. Buna karşın Meclis-i Mebusan'da böyle bir grup kurulamadı. Ancak heyet, yeniden açılan Osmanlı Mebusan Meclisi'ne üye olarak İstanbul'a gi-
decek olan mebuslarla görüşmeler yapmıştı. Heyet-i Temsiliye, hazırladıkları Misak-ı Milli'nin
Mebusan Meclisi’nde kabul edilmesini sağladı.

İSTANBUL İŞGAL EDİLİYOR

Heyet-i Temsiliye'nin başkanı olan Mustafa Kemal Atatürk, kendisinin Meclis-i Mebusan'ın başkanı seçilmesini ve Anadolu'da süren hareketin yasal olarak tanınmasını istiyordu. Ancak 18 Mart 1920'de İngiliz işgal kuvvetleri Meclis-i Mebusan'daki Heyeti Temsiliye milletvekillerini tutukladı ve sürgüne gönderdi. Bu tutuklamalardan sonra 18 Mart 1920'de Meclis-i Mebusan kapandı. Tarihçi Prof. Dr. Sina Akşin'e göre son Osmanlı Meclis-i Mebusanı ile mutlakiyete dönüş yapan imparatorluk kısa bir süre de olsa meşrutiyeti yaşamıştır. Mah- mut Goloğlu bu döneme Üçüncü Meşrutiyet adını uygun gördüğünü yazar, Akşin ise Son Meşrutiyet.

YENİ MECLİS KURULUYOR

Mustafa Kemal Atatürk, Meclis-i Mebusan'ın kapatılması üzerine Heyet-i Temsiliye'yi temsilen meclisi Ankara'da toplanmaya çağırdı ve 21 Nisan 1920 tarihinde yayınladığı bir bildiri ile meclisin 23 Nisan 1920 tarihinde toplanacağını duyurdu. 23 Nisan Cuma günü Hacı Bayram Camii'nde kılınan Cuma namazının ardından dualar ile meclis açıldı. Anadolu ve Rumeli Müda-
faa-i Hukuk Cemiyeti ve Meclis-i Mebusan üyelerinden oluşan 324 milletvekili ile kurulan meclis, zorluklar nedeniyle 115 milletvekili ile açıldı. Aynı gün gerçekleşen toplantıda meclis adının "Büyük Millet Meclisi" olmasına karar verildi.

23 Nisan 1920 tarihinde, parlamento geleneklerine göre, en yaşlı üye olan Sinop Milletvekili Şerif
Bey, Başkanlık kürsüsüne çıktı ve konuşma yaparak Meclis'in ilk toplantısını açtı. Bu açış konuşmasında, millî egemenliğe dayalı yeni Türk parlamentosunun adı da "Bü-
yük Millet Meclisi" olarak konulmuştu. Bu ad herkesçe benimsendi.

Daha sonra Atatürk'ün tüm konuşmalarında yer aldığı şekliyle ve ilk kez 8 Şubat 1921 tarihli Bakanlar Kurulu Kararnamesinde de yazılı olarak, "Türkiye Büyük Millet Meclisi" (TBMM) adı kalıcılık kazandı.

TBMM, 24 Nisan 1920 tarihinde yaptığı ikinci toplantısında Mustafa Kemal Atatürk'ü meclis başkanlığına seçti. Mustafa Kemal Atatürk, kendi öncülüğünde kurulan TBMM'nin başkanlığını Cumhurbaşkanı seçildiği gün olan 29 Ekim 1923 tarihine kadar sürdürdü.

Tarihçi Sina Akşin, Türkiye'nin Yakın Tarihi kitabında yeni meclisin adının her sözcüğü devrimci bir anlam taşıdığını' yazar: "Memalik-i Osmaniye ya da Osmanlı Devleti adı, ülkenin ve devletin hanedanın özel malıymış izlenimi veriyordu.

Zaten yabancılar çoğunlukla Türkiye diyorlardı ve böylesi çok daha demokratikti. Büyük sözcüğü Meclisin sıradan bir meclis olmadığını, olağanüstü yetkileri olduğunu anlatıyordu. Millet, sözcüğü ise Meclisin milleti, ulusu temsil ettiğini gösteriyordu. Hatırlanırsa millet sözcüğü Ayetefanos'ta toplanan Meclisle kurumsal düzeyde ortaya çıkmış ve Hareket Ordusu İstanbul'a girdikten sonra kaybolmuştu. Şimdi yeniden, artık hep kalmak üzere, ortaya çıkmış bulunuyordu."

ÖNCEKİ HABER   SONRAKİ HABER
Miçotakis'ten Erdoğan ile görüşme açıklaması
 
Onun için çocuk sevgi demekti
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
KATEGORİDEKİ DİĞER HABERLER
Arıcan: Ulus'un çehresini değiştirmek için çalışıyoruzTürkiye
Arıcan: Ulus'un çehresini değiştirmek için çalışıyoruz
Kabine toplantısı ne zaman yapılacak?Siyaset
Kabine toplantısı ne zaman yapılacak?
İsviçre'de eşcinsellerin evlenmesine ilişkin yasa kabul edildiDünya
İsviçre'de eşcinsellerin evlenmesine ilişkin yasa kabul edildi
İhtiyaç sahipleri için mandalina topladılarTürkiye
İhtiyaç sahipleri için mandalina topladılar
Silahlı suçlar artabilir: Ruhsat yönetmeliği değiştirildiTürkiye
Silahlı suçlar artabilir: Ruhsat yönetmeliği değiştirildi
Zeus Tapınağı'nın giriş kapısına ulaşıldıKültür-Sanat
Zeus Tapınağı'nın giriş kapısına ulaşıldı
Kıyı Emniyetine 9 deniz trafik operatörü alınacakGüncel-Dizi
Kıyı Emniyetine 9 deniz trafik operatörü alınacak
Almanya'da kazanan Sosyal Demokratlar olduDünya
Almanya'da kazanan Sosyal Demokratlar oldu
Jumbo karides balıkçıların yüzünü güldürüyorTürkiye
Jumbo karides balıkçıların yüzünü güldürüyor
Kırmızı et üreticileri toplanıyorGüncel-Dizi
Kırmızı et üreticileri toplanıyor
Anayurt Gazetesi
KünyeKünye İletişimİletişim ReklamReklam FacebookFacebook TwitterTwitter RSSRSS Günün HaberleriGünün Haberleri