Altılı masadan ‘demokrasi zamanı’ önerisi

Altılı Masa, Güçlendirilmiş Parlamenter Sisteme geçiş için ortaklaşa hazırladığı Anayasa değişikliği önerisinin detaylarını “Şimdi Demokrasi Zamanı” sloganıyla gerçekleştirilen toplantıda açıkladı.

Salih Kaplan
Salih Kaplan Tüm Haberleri

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), İYİ Parti, Demokrasi ve Atılım Partisi (DEVA), Gelecek Partisi, Saadet Partisi ve Demokrat Parti’den oluşan Altılı Masa, Güçlendirilmiş Parlamenter Sisteme geçiş için hayata geçirmeyi planladığı Anayasa değişikliği önerisinin detaylarını duyurdu. Altılı Masa’nın Anayasa değişikliği önerisinde yasama, yürütme, yargı, temel hak ve özgürlükler, kamu yönetimi başlıkları altında belirlenen ilkeler doğrultusunda 84 madde ve 9 başlıkta değişiklik yapılması öngörüldü. Öneride başbakanlık sistemine dönülmesi, seçim barajının yüzde 3’e düşürülmesi, milletvekilliğinin düşürülmesi ile parti kapatmanın zorlaştırılması, AYM’nin yetkilerinin genişletilmesi gibi değişiklikler yer alıyor.

Ankara’daki Bilkent Otel’de “Şimdi Demokrasi Zamanı” sloganı ile gerçekleştirilen ve Kemal Kılıçdaroğlu, Ali Babacan, Gültekin Uysal, Ahmet Davutoğlu, Meral Akşener ile Temel Karamollaoğlu’nun katıldığı tanıtım toplantısında CHP Genel Başkan Yardımcısı Muharrem Erkek, DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Yeneroğlu, Demokrat Parti Genel Sekreteri Serhan Yücel, Gelecek Partisi Genel Başkan Yardımcısı Serap Yazıcı, İYİ Parti Genel Sekreteri Uğur Poyraz ve Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kaya, Anayasa değişikliği çalışmasının detaylarını paylaştı.

“TEMELE İNSAN ONURUNU KOYUYORUZ”

CHP Genel Başkan Yardımcısı Muharrem Erkek, Anayasa değişikliği önerisinin bir toplumsal sözleşme taslağı olduğunu ifade ederek değişiklik önerisini toplumun tüm kesimlerinin görüşleri alınarak seçimin arından Meclis’e sunacaklarını söyledi. Türkiye’de bugün Cumhuriyet tarihinin en derin krizinin yaşandığını dile getiren Erkek, “Ekonomiden adalete, özgürlükten güvenliğe, eğitimden sağlığa akla gelen her alanda yaşanan bu çok yönlü kriz halinin en önemli sebebi Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi adı altındaki keyfilik, kural tanımazlık, liyakatsizlik ve yozlaşmadır. Önerimizle mevcut tek adam sistemini sona erdirmeyi, hukuk devleti ve kuvvetler ayrılığı esasına dayanan ve güven veren yeni bir sisteme geçmeyi taahhüt ediyoruz. Önerimizle Anayasal düzenin temeline insan onurunu koyuyoruz. İnsan onuru dokunulmazdır ve anayasal düzenin temelidir. Devlet, insan onuruna saygı göstermek ve onu korumakla yükümlüdür” ifadelerini kullandı.

“TALİMAT ANAYASADAN VE YASALARDAN ALINACAK”

“Mevcut sistemde yürütmenin konforu için yasama ve yargı işlevsiz bırakıldı. Anayasanın tek derdi, tek kişiye dikensiz gül bahçesi hazırlamak oldu. Bu ucube sistemde, bakanlıklar ve kamu kurumları görev, yetki ve sorumluluklarını ifa ederken anayasa ve kanunlara bakmak yerine, tek bir kişinin iki dudağının arasına bakmak zorunda” ifadelerini kullanan Demokrat Parti Genel Sekreteri Serhan Yücel, “Anayasa Değişikliği Önerisinin hayata geçmesiyle birlikte yürütmenin her kademesinden, dört senedir her gün duyduğumuz ‘Cumhurbaşkanımızın talimatıyla’ klişesini artık duymayacağız. Çünkü yürütmenin tüm unsurları görevlerini yerine getirirken, sorumluluklarını ifa ederken talimatı Anayasadan ve yasalardan alacak” diye konuştu.

“VATANDAŞLAR HUZURLU BİR ORTAMA KAVUŞACAK”

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi devletin bütün organ ve kurumlarını önemli ölçüde zayıflattığını söyleyen Gelecek Partisi Genel Başkan Yardımcısı Serap Yazıcı, “En ağır hasarı yaşayan ise yargı organı oldu. Önerimiz, yargı mensuplarına bireysel bağımsızlıklarını, yargı kuruluşlarına da kurumsal bağımsızlıklarını sağlayan yenilikler içeriyor. Anayasa değişikliği önerimiz yürürlüğe girdiği takdirde insan haklarına saygılı, demokratik, lâik, sosyal hukuk devleti kavramları, Anayasa düzenimizin asıl belirleyicisi olabilecek. Böylece tüm vatandaşlar, geleceğe güvenle bakabilecekleri huzurlu bir ortama kavuşacak” dedi.

İYİ Parti Genel Sekreteri Uğur Poyraz, Anayasa değişiklik önerisinin güçlü, kalkınmış ve demokratik Türkiye’nin inşası için temel hak ve özgürlükleri güvenceye kavuşturmak ve özgürlükler üzerindeki baskılara son vermek amacıyla hazırlandığını dile getirdi.

81 İLDE ORTAK BULUŞMALAR GERÇEKLEŞTİRİLECEK

Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kaya ise, Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem önerimizi tanıtmak ve toplumun tüm kesimlerinin önerilerini almak için medya organları, barolar, sivil toplum kuruluşları ile meslek örgütleri, iş dünyası, sendikalar, kadın ve gençlik örgütlerini ziyaret edeceklerini aktardı. Kaya ayrıca, altı siyasi partinin 81 ilde gerçekleştirecekleri sivil toplum buluşmalarla Anayasa değişikliği önerilerini vatandaşlara anlatacaklarını söyledi.

Konuşmaların ardından altılı masayı oluşturan siyasi partilerin liderleri Kemal Kılıçdaroğlu, Ali Babacan, Gültekin Uysal, Ahmet Davutoğlu, Meral Akşener ve Temel Karamollaoğlu, Anayasa değişikliği önerisini içeren metinlerle birlikte fotoğraf çektirdi.

DEĞİŞİKLİK NELERİ İÇERİYOR?

Altılı masanın Anayasa değişikliği önerisinin kabul edilmesi halinde hayata geçirilecek değişiklikler ise şöyle olacak:

BAŞBAKANLIĞA DÖNÜLECEK

Değişiklik ile Cumhurbaşkanlığı Kabinesi uygulamasına son verilecek Başbakanlık ve Bakanlar Kurulunu yeniden sistemi yeniden kurulacak. Anayasa’nın 8. Maddesindeki “Yürütme yetkisi ve görevi” ifadesi, “Yürütme görevi” olarak değiştirilecek. Cumhurbaşkanı, en çok milletvekiline sahip olan partiye hükümeti kurma görevini verecek. Bakanlar, başbakan tarafından TBMM üyeleri arasından veya milletvekilli seçilme yeterliğine sahip olan vatandaşlar arasından seçilecek. Başbakan ve bakanlar Meclise karşı sorumlu olacak. Bakanlar veya hükümet hakkında gensoru verilebilecek. Başbakan ve bakanlara Meclis Soruşturması açılabilecek. Meclisin sevk kararı vermesi halinde ilgililer Yüce Divanda yargılanabilecek. Hükümetin kuruluşu basit çoğunluk, düşürülmesi ise salt çoğunluk ile gerçekleşecek ve hükümet krizlerini önlemek için yapıcı güvensizlik oyu aranacak. Böylece yeni hükümet üzerinde uzlaşma sağlanmadan mevcut hükümet düşürülemeyecek ve mevcut hükümet düştüğü anda yeni Başbakan görevine başlayarak istikrarsız süreci ortadan kaldırılmış olacak.

Olağanüstü Hal (OHAL) ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kuruluna verilecek. Cumhurbaşkanı ya da Bakanlar Kurulunun tek başına OHAL ilan edemeyecek. OHAL KHK’si çıkarılamayacak.

SEÇİM BARAJI YÜZDE 3’E DÜŞECEK

Meclisinin temsil gücünü arttırabilmek amacıyla yüzde 7 olan seçim barajı yüzde 3’e düşecek, siyasi partiler hakkındaki yaptırım hükümlerini Avrupa Konseyi standartlarına göre değiştirilerek partilerin siyasi özgürlüğü artırılacak, azınlıkların Meclis’te temsili sağlanacak. Milletvekili dokunulmazlıklarının kaldırılması zorlaştırılacak. Dokunulmazlıkların kaldırılması için Meclis üye tamsayının salt çoğunluğu aranacak. Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme nedeniyle düşmesi ve milletvekilinin Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapması durumunda vekilliğin düşürülmesi için AYM kararı beklenecek. Siyasi partiler hakkında kapatma davası açılabilmesi Meclisin iznine bağlanacak. Siyasi partilerin kapatılması için odak olma tanımı detaylandırılacak “yoğun, sürekli ve demokratik düzene ciddî tehlike oluşturacak bir şekilde” kavramı eklenecek. Yasama sorumsuzluğu kapsamında kullanılan oy, söz ve düşünce açıklamaları odak olma tanımının dışında tutulacak.

Devletin partilere yapacağı mali yardımlar için bakılacak olan oy oranı yüzde 3’ten yüzde 1’e düşürülecek. Yardımın dörtte biri, partiler arasında eşit olarak dağıtılacak. Geri kalan tutar ise partilerin elde ettikleri oy oranına göre paylaştırılacak.

KHK YETKİSİ KISITLANACAK

Cumhurbaşkanı Recep Tayip Erdoğan’ın kararıyla Türkiye’nin kadına yönelik şiddet ve aile içi şiddetin önlemesi ve bununla mücadelede edilmesini belirleyen İstanbul Sözleşmesinden çekilmesi üzerine tartışılan uluslararası sözleşmelerden çıkma yetkisi de değişiklik önerisinde yer aldı. Anayasa değişikliği hayata geçirildiğinde uluslararası antlaşmalardan geri çekilme yetkisi Meclise verilecek.

Bakanlar Kurulunun Kanun Hükmünde Kararname (KHK) çıkarma yetkisi kısıtlanacak. Bakanlar Kurulunun çıkaracağı KHK’lerde kanununa dayanma şartı aranacak. Temel hak ve özgürlükler KHK’lerle düzenlenemeyecek. KHK ile kamu idareleri ve kamu tüzel kişilikleri kurulamayacak ve kaldırılamayacak.

Cumhurbaşkanının kanunları veto etme yetkisi de kanunu geri gönderme yetkisi ile sınırlandırılacak. Geri gönderilen kanunlar, Meclis tarafından basit çoğunlukla aynen kabul edilebilecek.

HSK İKİYE AYRILACAK, TBB ÖZERK STATÜ ALACAK

Hâkimlik ve savcılara coğrafi teminat sağlanarak sadece kendi rızaları dışında sadece mahkeme kararı ya da kanunda öngörülen başka bir nedenle başka bir yere atanabilecek. Hâkimler ve Savcılar Kurulu, Hâkimler Kurulu ve Savcılar Kurulu olarak ikiye ayrılacak. Her iki organın da üyelerinin bir bölümünü Meclis belirleyecek. Türkiye Barolar Birliğine (TBB) özerk statü sağlanacak.

AYM’NİN YETKİLERİ GENİŞLETİLECEK

Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, üye kompozisyonu, üyelerin seçiminde izlenen yöntemle çalışma usulleri ve Yüksek Mahkemenin yetkileri yeniden düzenlenecek. AYM’nin üye sayısı 15’ten 22’ye, daire sayısı 2’den 4’e çıkarılacak. AYM’ye yapılan bireysel başvuruların temelindeki hak ihlâllerinin AYM’nin denetimine tâbi bir normun hukuka aykırılığından kaynaklanması halinde AYM bu normu denetleme yetkisine de sahip olacak. Ayrıca AYM’ye yasama, yürütme ve yargı organlarının birbirlerinin alanına müdahale eden işlemleri nedeniyle yapılacak başvuruları inceleme ve karara bağlama yetkisi verilecek.

Yüksek Seçim Kurulu, iki daire ve bir Genel Kurul halinde çalışacak. YSK’nin üye sayısı artırılacak, yedek üyelik statüsüne son verilecek ve başkanvekili sayısı ikiye çıkarılacak. YSK’nin seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma haklarına ilişkin verdiği kararlar AYM’ye yapılacak bireysel başvurulara konu olabilecek. YSK ve Sayıştay, Yüksek Mahkemeler başlığı altına alınacak. Sayıştay’ın denetim yetkisinin alanı genişletilecek.

“HÜRRİYET ESAS SINIRLAMA İSTİSNA OLACAK”

İnsan onurunun dokunulmazlığı ve devletin buna saygı gösterme ve koruma yükümlülüğü Anayasa’ya eklenecek. Böylece devlete insan hakları ihlallerini önleme ve herkesin haklardan yararlanmasını sağlama yükümlüğü getirilecek. Anayasa’nın 13. Maddesinin “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması” şeklinde olan başlığı “Temel hak ve hürriyetlerin üstünlüğü” olarak değiştirilecek ve hürriyetin esas sınırlamanın istisna olduğunu belirten düzenleme eklenecek.

Hiç kimsenin temel sağlık hizmetlerinden yoksun bırakılamayacağını hükme bağlanacak. Çevre hakkı ile çevreyi koruma, çevre kalitesini yükseltme, gıdaların doğallığını sağlama, doğal hayatı ve hayvanları koruma ve hayvanlara yönelik eziyet ve kötü muamele yapılmaması için gereken tedbirleri alma devletin görevleri arasına alınacak.

28 Kas 2022 - 16:43 - Siyaset

Muhabir  Salih Kaplan



göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Anayurt Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Anayurt Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Anayurt Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Anayurt Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.